سرقت ادبی در روز روشن

سرقت ادبی در روز روشن

 در سال 1335 که در تعطیل دانشگاه به تهران آمدم، روی به کتاب فروشی ها آوردم و در این میان، کتاب "گیل گمش" ترجمه ی دکتر منشی زاده را نیز خریدم.

چنان که گفته شد، دکتر منشی زاده این کتاب را از آلمانی به فارسی برگردانده بود. در بازگشت به آلمان برگردان گئورگ بوکهارت به آلمانی را خریداری کردم؛ اما بهره گیری از آن برای من که دو سال و اندی بود که سرگرم تحصیل به آن زبان بودم تا اندازه ای دشوار می آمد. بعدها برگردان دکتر منشی زاده را با کار بوکهارت برابر کردم. دریافتم که دکتر منشی زاده کار بسیار نیکویی به خوانندگان ارائه کرده است.

پس از پایان درس که به تهران برگشتم شنیدم که دوباره گیل گمش در قالب "کتاب هفته" به بازار آمده است. به دفتر روزنامه ی کیهان رفتم و خوش بختانه توانستم یک شماره از آن را بخرم. در همان نگاه نخست، شگفت زده شدم. زیرا به جای مترجم نوشته شده بود : به نثر فارسی : احمد شاملو [!!!]

با خود اندیشیدم که شاید به جای برگردان یا ترجمه از واژه ی "نثر فارسی" بهره گرفته شده است. اما هنگامی که توضیح آقای ا.ش (احمد شاملو)  را دیدم، از شگفتی بیرون آمدم و از این همه گستاخی، سخت غمگین شدم. ایشان در آغاز کتاب نوشته بودند :

 و اینک، حماسه ی عظیم گیل گمش است. کهن ترین محصول اندیشگی انسان...

من این حماسه را از روی ترجمه ای که هفت سال پیش از این، به وسیله ی آقای دکتر منشی زاده صورت گرفته است پرداختم. چرا که این شاهکار اندیشه ی انسانی بی هیچ تردید نیازمند ترجمه ی مجددی بود. من در اشتیاق ترجمه ی این حماسه می سوختم و هرگز نتوانستم متن فرانسوی معتبری که بتواند زمینه ی کار قرار بگیرد به دست اورم... در هر حال، روزی بدین کار دست خواهم زد.این "نوشته" را که متن آن از آقای منشی زاده است و نثر آن از من به نام "حماسه ی گیل گمش" از من بپذیرید.

 بدون هرگونه دودلی، اگر آقای دکتر داود منشی زاده گیل گمش را به فارسی برنگردانده بودند، هرگز آقای "ا.ش" از وجود آن خبردار نمی شد تا آتش اشتیاق ترجمه ی آن ایشان را بسوزاند. از سوی دیگر، چگونه ایشان، ترجمه یا ترجمه های موجود فرانسه ی گیل گمش را «معتبر» ارزیابی نکردند؟ آن هم پرسشی است که کاش زنده بودند و پاسخ می دادند.

 

یکی دو سال پس از آن، داریوش آشوری در باره ی این کار به من گفت :

 او... نثر فاخر و آرکائیک [باستانی] منشی زاده را به نثر عامه پسند تنرل داد.

صاحب «نثر فارسی» گیل گمش، به گمان این که دکتر منشی زاده، متوجه ی زمان فعل ها نشده، آن ها را به حساب خود درست کرد.

درحالی که اگر حتا خلاصه ی پیشگفتار بوکهارت را خوانده بود درمی یافت که :

 تغییر شدید ازمنه ی افعال که توجه خواننده را فورا جلب می کند، به عمد چنان که در متون اصلی بود نگه داشته شده.

(دکتر هوشنگ طالع - پیشگفتار بر گیل گمش، برگردان دکتر داوود منشی زاده، انتشارات سمرقند، 1388)

/ 1 نظر / 64 بازدید
omid

گنجینه ی فرهنگ ایران: omidataeifard.blogspot.com پیامبر آریایی (ریشه های ایرانی *در کیشهای جهانی) *پادشاهی (در استوره و تاریخ ایران) *آفرینش خدایان (راز داستانهای اوستایی) *نبرد خدایان (جنگهای کیهانی در نوشته های کهن ایرانی) *افسون فریدون (از پایداری تا پیروزی ایرانیان بر زهاکیان) *قبله زرتشت (داستانهایی درباره سپیتمان و مزدک و حافظ) *ایران بزرگ (جغرافیای استوره ای و تاریخی مرزها و مردمان ایرانی) *منم کورش شاه جهان (نوشتارهای تاریخی درباره شهریار هخامنشی) *منم فردوسی شاه شاعران (جهانبینی و اندرزهای پیر توس) دیباچه شاهنامه (ویرایش و گزارش) *شگفتیهای باستانی ایران (بناها، دستاوردها، فناوریها و...) مرز مزدایی (مجموعه مقالات امید عطایی فرد) برای دریافت کتابها : 66965107 + 66463430